Παθογόνο αίτιο: Rynchosporium secalis
Περιγραφή.
Ο μύκητας αναπτύσσει ένα επιφανειακό χαλαρό στρώμα πάνω στο οποίο παράγονται τα κονίδια από κοντά κύτταρα. Τα κονίδια έχουν ένα σχήμα ενδιάμεσα σε αυγό και κύλινδρο και είναι δικύτταρα ή μονοκύτταρα του ιδίου μεγέθους, με μήκος 2-4μm πλάτος και 12-20μm μήκος. Το τελευταίο κύτταρο είναι αγκιστρωμένο σε ένα γάντζο.
Ξενιστές:
Κριθάρι, σίκαλη και δημητριακά
Διάδοση και σημασία:
Η ρυγχοσπορίωση είναι μία πολύ σημαντική ασθένεια του φυλλώματος του κριθαριού στις υγρές περιοχές, αλλά όχι τόσο ώστε να δικαιολογεί γεωργική προειδοποίηση. Η ρυγχοσπορίωση μπορεί να προσβάλει το σιτάρι σε όλα τα στάδια τις ανάπτυξης του αλλά η προσβολή είναι πιο έντονη κατά το στάδιο έκπτυξης του στάχυ. Έχουν προκληθεί απώλειες στη παραγωγή από 2 έως 25%. Οι απώλειες οφείλονται στη μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας του φύλλου σημαία και του δεύτερου φύλλου που με τη σειρά τους προκαλούν απώλεια στη ποσότητα των παραγόμενων σπόρων. Η προσβολή στα κορυφαία φύλλα είναι ανάλογη με την απώλεια της παραγωγής. Αυτό γίνεται γιατί τα δύο κορυφαία φύλλα παράγουν το μεγαλύτερο ποσοστό της ενέργειας που απαιτείται για να γεμίσει καλά ο σπόρος. Αυτός ο κανόνας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προβλεφθούν οι απώλειες κατά το στάδιο του γάλακτος. Αν η ασθένεια εντοπιστεί στα ανώτερα φύλλα και τους κολεούς τότε θα πρέπει να αναμένουμε σημαντικές απώλειες. Αρκετές φυλές του παθογόνου έχουν εντοπιστεί στις διάφορες ποικιλίες του κριθαριού.
Συμπτώματα :
Η ρυγχοσπορίωση είναι κυρίως ασθένεια φυλλώματος αλλά μπορεί επίσης να βρεθεί και στους κολεούς και στα λέπυρα. Το παθογόνο δημιουργεί πάνω στα φύλλα ασύμμετρες κηλίδες με υδατώδη μορφή και μπλε-πράσινο χρώμα. Η κηλίδα μεγαλώνει σε μέγεθος, το κέντρο της γίνεται γκρίζο-καφέ και η περιφέρεια σκούρα καφέ με κυματιστό σχήμα. Με τη πάροδο του χρόνου ο προσβεβλημένος ιστός ξεραίνεται αλλά του σκούρο περίγραμμα είναι ακόμα ευδιάκριτο. Οι κηλίδες έχουν συνήθώς μία καψαλισμένη όψη και μπορούν να νεκρώσουν ολόκληρο το φύλλο. Μερικές προσβολές ρυγχοσπορίωσης μοιάζουν με την ασθένεια Black spot με τη διαφορά ότι δεν περιορίζονται μόνο στην άκρη του εμβρύου.
Βιολογικός κύκλος:
Το παθογόνο R.secalis διαχειμάζει στα υπολείμματα της καλλιέργειας, στο σπόρο, στα αγρωστώδη ή στα διάφορα είδη της βρώμης. Διατηρείται καλύτερα στα υπολείμματα που βρίσκονται πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Πάνω στη καλαμιά μπορεί να διατηρηθεί για πάνω από 12 μήνες. Την άνοιξη η κύρια πηγή σπορίων είναι τα υπολείμματα της καλλιέργειας από τη προηγούμενη χρονιά. Με τη βοήθεια της βροχής τα σπόρια του μύκητα διασκορπίζονται και προκαλούν τις πρωτογενής μολύνσεις. Τα σπόρια που παράγονται πάνω στα φύλλα προκαλούν με τη σειρά τους νέες μολύνσεις αφού διασκορπιστούν με τη βοήθεια του αέρα και της βροχής. Ο ξηρός καιρός σταματάει την διάδοση της ασθένειας η οποία ξαναρχίζει το φθινόπωρο. Η σημασία της διάδοσης της ασθένειας μέσω του σπόρου δεν έχει κατανοηθεί πλήρως για την ρυγχοσπορίωση. Η ασθένεια ευνοείται με ψυχρό (12-20οC) και υγρό καιρό όπως επίσης και από την πυκνή φυλλική επιφάνεια μέσα στην οποία τα φύλλα παραμένουν υγρά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το παθογόνο μπορεί να ολοκληρώσει το βιολογικό του κύκλο μέσα σε 14 μέρες κάτω από ιδανικές συνθήκες.
Καταπολέμηση:
Το αναποδογύρισμα του χώματος ή το βαθύ όργωμα συμβάλει σημαντικά στη καταπολέμηση της ασθένειας όταν δεν γίνεται αμειψισπορά. Η πρώιμη σπορά σε συνδυασμό με πρώιμη ποικιλία βοηθάει να αποφύγουμε την κρίσιμη περίοδο που η ασθένεια παρουσιάζει έξαρση και προσβάλει τις όψιμες ποικιλίες. Μονοετής τουλάχιστον αμειψισπορά με μη ξενιστές του παθογόνου όπως τα δημητριακά είναι καλό να γίνεται. Επίσης όπου είναι δυνατόν πρέπει να χρησιμοποιούνται ανθεκτικές ποικιλίες όπως οι : Messina, Nitran, Passadena, Pedant και η Salo
Ο Έλεγχος της ασθένειας με τη χρήση διασυστηματικών μυκητοκτόνων όπως το Baytan Universal 094 FS είναι επίσης εφικτός. Τα παρακάτω μυκητοκτόνα μπορούν να φανούν επίσης χρήσιμα για ψεκασμούς φυλλώματος :carbendazim + fluzilazone (Alert S), fenpromimorph +propiconazole (Archer 425 EC), triadimefon (Bayleton 25WP), propiconazole (Brio 250 EC, Bumper 25 EC), spiroxamine +tebuconazole + triadimefon (Falcon 460 EC),tebuconazole +triadimefon (Folicur BT 225 EC), kresoxym-methyl + epoxiconazole (Juwel), prochloraz +carbendazim (Sportak HF) κλπ. Η χρήση των μυκητοκτόνων είναι οικονομικά συμφέρουσα αν γίνεται το χρονικό διάστημα από την εμφάνιση του τελευταίου φύλλου μέχρι την αρχή της εμφάνισης του στάχυ. Η πρώτη εφαρμογή θα πρέπει να γίνεται όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα ή προληπτικά αν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της ασθένειας. Τα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση του μύκητα θα πρέπει να έχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο φάσμα δράσης για να καταπολεμούν και άλλες παρόμοιες ασθένειες.
