Παθογόνο αίτιο: Λατινικό όνομα: Ustilago nuda και Ustilago nigra
Περιγραφή:
Τα σπόρια του άνθρακα, η τα χλαμυδοσπόρια είναι μονοκύτταρα, χρώματος κίτρινο-καφέ, παράγονται μεμονωμένα, και έχουν διάμετρο 5.5 – 7.5μm.
Ξενιστές:
Οι ξενιστές του Ustilago nuda είναι το κριθάρι και το σιτάρι. Οι ξενιστές του Ustilago nigra είναι το κριθάρι και η βρώμη.
Διάδοση και σημασία:
Οι άνθρακες του κριθαριού προσβάλλουν το κριθάρι όπου και αν αυτό καλλιεργείται. Το παθογόνο επιζεί ως κοιμώμενο μυκήλιο μέσα στο έμβρυο του σπόρου του κριθαριού. Η ασθένεια έχει περιοστεί με τη χρησιμοποίηση συνδυασμού ανθεκτικών ποικιλιών και μυκητοκτόνων. Η νέα σοδιά που θα προέλθει από μολυσμένο σπόρο μπορεί να είναι μηδενική με το παραπάνω συνδυασμό. Ενώ σοδιές που προήλθαν από σπιτικό αψέκαστο σπόρο έχουν απώλεια της τάξης του 20%.
Συμπτώματα:
Τα πιο προφανή συμπτώματα εμφανίζονται στα φυτά στο στάδιο της έκπτυξης του στάχυ. Οι στάχυς που έχουν μολυνθεί εξέρχονται λίγο νωρίτερα από τους υγιείς, και μπορεί να είναι και λίγο πιο ψηλοί. Συνήθως όλος ο στάχυς καλύπτεται από ένα μαύρο, με εμφάνιση καπνιάς στρώμα, που είναι τα σπόρια του μύκητα. Αρχικά τα σπόρια μπορεί να καλύπτονται από μια λεπτή μεμβράνη η οποία αργότερα σπάει και απελευθερώνονται σε όλα τα σημεία. Σε μερικές μέρες όταν όλα σπόρια έχουν απελευθερωθεί το μόνο που απομένει από το στάχυ είναι ο άξονας ανθοφορίας. Η εκτίμηση των απωλειών που προκαλεί η ασθένεια είναι πολύ εύκολη αν μετρήσουμε το ποσοστό των υγιών και των προσβεβλημένων σπόρων.
Ο ημικαλυμμένος άνθρακας (U. Nigra) καταστρέφει όλη τη κεφαλή και την ανθοφορία. Τα σπόρια του μύκητα βρίσκονται μέσα η πάνω από το σπόρο.
Βιολογικός κύκλος:
Ο Μύκητα U. Nuda διαχειμάζει σαν αδρανές μυκήλιο στο έμβρυο του μολυσμένου σπόρου. Το αδρανές μυκήλιο αρχικά αναπτύσσετε στο εσωτερικό των κυττάρων. Μόλις ο μολυσμένος σπόρος βλαστήσει ο μύκητας αναπτύσσεται εσωτερικά και με διασυστηματικό τρόπο φτάνει τελικά στην ταξιανθία. Καθώς το φυτό μεγαλώνει οι υφές του μύκητα αναπτύσσονται στον ενδοκυτταρικό χώρο συμβαδίζοντας με το ρυθμό ανάπτυξης του φυτού. Τα φύλα, οι ρίζες και οι καταβολές των αναπτυσσόμενων ωοθηκών, όπως επίσης και ο στάχυς είναι λίγο πριν την άνθηση υγιείς. Παρόλα αυτά καθώς ο στάχυς αναπτύσσεται οι σπόροι αντικαθίστανται από μια μάζα σπορίων του μύκητα. Τα σπόρια παρασύρονται από τον αέρα και μολύνουν υγιή άνθη, βλαστάνουν και δίνουν τα βασίδια. Το βασίδιο παράγει απλοειδή προμυκήλια τα οποία έχουν προέλθει από διπλοειδής υφές του μύκητα και αναπτύσσονται μέσα στην ωοθήκη. Η μετάδοση του μύκητα με το σπόρο έχει ποσοστό επιτυχίας 100%. Ένα κοιμώμενο μυκήλιο εγκαθίσταται στο έμβρυο του αναπτυσσόμενου σπόρου. Ζεστές και υγρές συνθήκες στην άνθηση ευνοούν τη ασθένεια. Ο βιολογικός κύκλος του U. Nigra είναι παρόμοιος με τον βιολογικό κύκλο του U.Nuda.
αταπολέμηση:
Η νομοθεσία που αφορά τις ασθένειες των φυτών και την πιστοποίηση των σπόρων έχει παίξει σημαντικό ρόλο στον περιορισμό αυτής της σημαντικής σπορομεταδιδόμενης ασθένειας. Η μόλυνση των σπόρων με τον γυμνό άνθρακα και με τον ημικαλυμμένο άνθρακα δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 0.5%. Ανθεκτικές ποικιλίες είναι επίσης διαθέσιμες για το κριθάρι. Η αντοχή στην ασθένεια βασίζεται στο απλό βιολογικό φαινόμενο κατά το οποίο ένα ποσοστό των ανθέων παραμένει κλειστό σε μερικές ποικιλίες. Επειδή η ασθένεια μπορεί να διαδοθεί μόνο δι α μέσω των ανθέων, αν αυτά δεν έρθουν σε επαφή με τον ατμοσφαιρικό αέρα θα αποφύγουν την μόλυνση.
Η χημική καταπολέμηση της ασθένειας γίνεται με εφαρμογή διασυστηματικών σκευασμάτων στο σπόρο τα οποία περιέχουν τα παρακάτω: carboxin +thiram (vitavax 200, Vitavax 2000), tebuconazole (Raxil), tebuconazol+Thiram (Raxil 515 FS) κλπ. Τα σκευάσματα πρέπει να είναι διασυστηματικά έτσι ώστε να μπορούν να καταπολεμήσουν το μυκήλιο που βρίσκεται μέσα στο έμβρυο. Η εφαρμογή των σκευασμάτων αυτών στο σπόρο είναι πολύ σημαντικές στους μη πιστοποιημένους σπόρους και στις ποικιλίες που δεν είναι ανθεκτικές ( όταν ένα μεγάλο ποσοστό των ανθέων ανοίγει).
