Οργανισμός που την προκαλεί: Rhizoctonia solani
Αυτός ο ατελής μύκητας ζει στα περισσότερα εδάφη και είναι εξαιρετικά πολυφάγος.
Είναι χαρακτηριστικός μύκητας εδάφους και μπορεί να προκαλέσει πολλά συμπτώματα που μπορεί να μπερδευτούν με αυτά που προκαλούν άλλα παθογόνα.
Εύρος ξενιστών:
Το παθογόνο είναι εξαιρετικά πολυφάγο, έχει πάνω από εκατό ξενιστές, αλλά η πατάτα είναι ένας από αυτούς που προτιμά περισσότερο.
Εμφάνιση και σημασία:
Αυτός ο μύκητας εδάφους εμφανίζεται σε όλα τα κράτη της Ευρώπης, αλλά προτιμά τα θερμά εδάφη και η πυκνότητά του είναι μεγαλύτερη στα νότια εδάφη απ' ό,τι σε άλλα. Η σημασία του μπορεί να είναι μεγάλη, μπορεί να καταστρέψει ολόκληρους αγρούς με πατάτες και η απώλεια της παραγωγής μπορεί να είναι υψηλή, μέχρι 70 %. Το υπόλοιπο ποσοστό είναι μικρό, καλυμμένο από μικρά μαύρα στίγματα και όχι εμπορεύσιμο.
Συμπτώματα και ασθένειες που συγχέονται:
Αυτός ο παθογόνος μύκητας προκαλεί πολλά συμπτώματα τα οποία συγχέονται με άλλα παθογόνα. Η παρουσία συγκεκριμένων συμπτωμάτων μαζί μπορεί να καταστήσει τους αγρότες βέβαιους για τη ύπαρξη της ριζοκτονίασης.
Το φύλλωμα σαπίζει, αρκετές φορές εν μέρει. Αυτό το σύμπτωμα μπορεί επίσης να προκαλείται από άλλους μύκητες, βακτήρια ή νηματώδεις. Μερικές φορές υπάρχει ένας πολύ ανοιχτός βυσσινή χρωματισμός στην κορυφή των φυτών. Το στόλμπουρ προκαλεί παρόμοιο χρωματισμό που είναι συνήθως πιο ορατός και έντονος.
Η εμφάνιση του συμπτώματος ‘σκούπα της μάγισσας’, η εμφάνιση φύτρων από την βάση των φύλλων και η παρουσία δευτερευόντων με σχήμα κρεμμυδιού φύτρων είναι συμπτώματα παρόμοια με τα συμπτώματα του στόλμπουρ. Οι ρίζες είναι καστανές, με μυρωδιά όπως το χώμα, αλλά αυτά τα συμπτώματα είναι χαρακτηριστικά του Fusarium, Colletotrichom, και της μεγάλης μόλυνσης από στόλμπουρ επίσης. Οι κόνδυλοι δεν περιέχουν κόμμι, και αυτό είναι ένα βασικό διαφοροποιητικό χαρακτηριστικό από το Colletotrichum και το stollbur. Το περίδερμα του κονδύλου καλύπτεται από μικρά μαύρα σωματίδια τα οποία είναι τα σκληρώτια του μύκητα, τα οποία είναι χαρακτηριστικά σ’ αυτό το παθογόνο. Ο κόνδυλος μερικές φορές παρουσιάζει ελαφριά παραμόρφωση επειδή αυτός ο μύκητας μειώνει την ένταση της αύξησης του κονδύλου της πατάτας. Κατά συνέπεια διαμορφώνονται κόνδυλοι με κοιλότητες (βαθουλώματα), αλλά αυτό μπορεί να προκληθεί και από φυσιολογικές αιτίες (δευτερογενής ανάπτυξη που προκαλείται από κακή παροχή νερού) επίσης.
Ο κύκλος της ασθένειας:
Αυτός ο μύκητας εδάφους ζει στο έδαφος ελεύθερος ως μυκήλιο, ή με τη μορφή ψευδοσκληρωτίων. Δεν δημιουργεί σπόρια. Το μυκήλιό του έχει παχύ τοίχωμα, και τα ψευδοσκληρώτιά του μπορεί να επιβιώσουν σε ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες. Ο μύκητας πραγματικά δεν εξαντλεί αυτήν την πιθανότητα, επειδή είναι εξαιρετικά πολυφάγος και μπορεί να βρει ξενιστές κάθε χρόνο.
Το μυκήλιο προσβάλει τις ρίζες, τους στόλονες και τους κονδύλους. Ο μύκητας ζει ως μυκήλιο στις τρύπες μεταξύ των κυττάρων των ξενιστών του. Για να προσβάλει τα φυτά δεν χρειάζεται τραυματισμούς στα φυτά ή φακίδια, αλλά προτιμά τα στρεσαρισμένα φυτά πατάτας. Η βασική πηγή μόλυνσης είναι το μολυσμένο έδαφος. Ο μολυσμένος πατατόσπορος αναπτύσσει συχνά φύτρα με νημάτωση.
Έλεγχος:
Ο χημικός έλεγχος με χρήση υλικών επικάλυψης των κονδύλων της πατάτας (βλ. ξηρή σήψη Phoma) είναι χρήσιμα ενάντια στην πρώιμη μόλυνση από αυτό το παθογόνο. Αν η άνοιξη είναι ξηρή, οι ουσίες επικάλυψης του σπόρου έχουν μειωμένη επίδραση επειδή αποτρέπεται η διασυστηματική τους δράση. Πρώιμες προσβολές μπορεί να συμβούν σ’ αυτή την περίπτωση.
Η χρήση πιστοποιημένου από το κράτος σπόρου εγγυάται χαμηλή μόλυνση, αλλά μπορεί να γίνει σοβαρή μόλυνση από το έδαφος. Έτσι είναι η δεύτερη καλύτερη λύση. Η ευαισθησία των ποικιλιών είναι σοβαρή, και υπάρχουν ποικιλίες, οι οποίες είναι συνήθως μολυσμένες σε ένα οικονομικά χαμηλό ποσοστό. Αυτός το χαρακτηριστικό της ποικιλίας δημοσιεύεται στον περιγραφικό κατάλογο των ποικιλιών πατάτας σε κάθε κράτος.
Αποφυγή του στρες, σωστή άρδευση και καλή θρέψη των φυτών μπορεί να μειώσει το ποσοστό μόλυνσης.
