Όνομα ασθένειας Λατινικό: Heterodera avenae,
Ξενιστές : Οι νηματώδεις προσβάλουν τα δημητριακά και ιδιαίτερα το κριθάρι και το σιτάρι αλλά επίσης τη βρώμη και τη σίκαλη.
Διάδοση και σημασία :
Ο νηματώδης Heterodera avenae (που δημιουργεί κύστες) εμφανίζεται σε όλες τις περιοχές που καλλιεργούνται δημητριακά. Η εξάπλωση του νηματώδη γίνεται με διασκορπισμό των μολυσμένων από τις κύστες υπολειμμάτων της καλλιέργειας ή με μολυσμένο χώμα.
Συμπτώματα
Ο νηματώδεις προκαλεί κηλίδες καχεκτικών φυτών μέσα στο χωράφι. Το φύλλωμα γίνεται ωχρό και αργότερα κιτρινίζει.
Αυτό γίνεται γιατί το ριζικό σύστημα αδυνατίζει και είναι ανίκανο να εφοδιάσει το φυτό με θρεπτικά στοιχεία και νερό. Τα προσβεβλημένα φυτά έχουν πολύ κοντό και θυσανώδες ριζικό σύστημα . Ένα χαρακτηριστικό της ασθένειας που φαίνεται αν ξεριζώσουμε το φυτό είναι υπερβολική παραγωγή πλευρικών ριζών.
Περιγραφή του παθογόνου:
Τα γονιμοποιημένα θηλυκά του Heterodera avenae έχουν χρώμα άσπρο προς το καφέ και μέγεθος κεφαλής καρφίτσας. Οι περισσότερες κύστες περιέχουν 200-250 αυγά, αλλά υπάρχουν και μεγάλες που μπορεί να περιέχουν και μέχρι 600.Το μέσο μέγεθος της κύστης είναι 0.71mm Χ 0.50mm. Τα ενήλικα θηλυκά έχουν μήκος 0.5-0.75mm και τα αρσενικά φτάνουν το 1 με 1.5mm. Τα αυγά βρίσκονται μέσα στις κύστες.
Βιολογικός κύκλος:
Οι κύστες είναι ανθεκτικοί σκουρόχρωμοι σάκοι που προέρχονται από το σώμα του θηλυκού και περιέχουν αυγά. Οι κύστες μπορούν να διατηρηθούν στο έδαφος για πολλά χρόνια. Οι νεαροί νηματώδεις 2ου σταδίου (J2) εξέρχονται από τις κύστες, διεισδύουν στο νηματώδη και ξεκινούν τη τροφική τους δραστηριότητα. Το σάλιο τους προκαλεί τη δημιουργία πολυπυρηνικών κυττάρων (συγκύτια) με παχύρρευστο περιεχόμενο. Κατόπιν οι νεαροί νηματώδεις μεταμορφώνονται σε διογκωμένα θηλυκά και δίνουν μεγάλες ποσότητες αυγών. Τα θηλυκά σε αυτό το στάδιο διαρρηγνύουν τη ρίζα του ξενιστή και βάζουν μέσα σε αυτόν ένα μέρος του σώματος τους μόνο. Στο τέλος της αναπαραγωγικής φάσης τα θηλυκά πεθαίνουν και σε σκούρες προς καφέ λεμονοειδούς σχήματος κύστες. Το πλήρως σχηματισμένο αρσενικό διαφεύγει στο έδαφος. Ο αριθμός των γενεών του νηματώδη καθορίζεται από τη θερμοκρασία και την υγρασία του εδάφους. Οι συνθήκες που ευνοούν τις προσβολές είναι υψηλή υγρασία το χειμώνα η την άνοιξη που να ακολουθείται από ξηρασία προς το τέλος της άνοιξης. Ο ρυθμός ανάπτυξης του νηματώδη είναι αργός την άνοιξη, αυξάνεται στα μέσα του καλοκαιριού, πέφτει το φθινόπωρο και παραμένει σταθερός το χειμώνα.
Καταπολέμηση:
Η αμειψισπορά είναι μια πολύ σημαντική μέθοδος για την αντιμετώπιση της ασθένειας. Οι ευαίσθητες καλλιέργειες θα πρέπει να εναλλάσσονται με ανθεκτικές καλλιέργειες για την εξάλειψη ή τη μείωση του πληθυσμού του νηματώδη. Μια επίσης καλή μέθοδος είναι η χρήση των φυτών παγίδων. Η βρώμη είναι πολύ καλή παγίδα για το Heterodera avenae που προσβάλει το σιτάρι και το κριθάρι. Η βρώμη πρέπει να φυτευτεί πριν οι νηματώδεις ωριμάσουν. Εκτός από αυτά υπάρχουν στο εμπόριο αρκετές ανθεκτικές ποικιλίες για πολλά είδη νηματωδών.
Ο χημικός έλεγχος με τη χρήση νηματωδοκτόνων είναι επίσης αποτελεσματικός. Τρία διαφορετικά είδη νηματοδοκτόνων είναι διαθέσιμα στην αγορά τα οποία σκοτώνουν ή ακινητοποιούν τους νηματώδεις και είναι τα εξής: τα καπνιστικά εδάφους, τα οργανοφωσφορικά, και τα καρβαμιδικά. Πολλα καπνιστικά είναι διαθέσιμα στην αγορά για την καταπολέμηση των νηματωδών και μερικά από αυτά είναι τα εξής: Το βρωμιούχο μεθύλιο (Dowfume MC-2) με δόση 400-900 kg/ha, το dichlopropene (Telone) με δόση 500-900 kg/ha το dibromochloropropane (Nemagon) με δόση 120 kg/ha το metham – sodium (Vapam),το methyl isocyanate(Vorlex) και τοdazomet. Όλα τα παραπάνω είναι τοξικά για τα φυτά και για αυτό θα πρέπει να εφαρμόζονται στο έδαφος μία εβδομάδα ή μερικούς μήνες πριν τη σπορά. Μερικά κοκκώδη σκευάσματα μπορούν επίσης να μειώσουν των πληθυσμό των νηματωδών. Τα κοκκώδη σκευάσματα που δεν είναι τοξικά για τα φυτά προτιμούνται από τους παραγωγούς και εφαρμόζονται κατά τη σπορά την άνοιξη. Τα πιο αποτελεσματικά είναι τα oxime carbamatesόπως το aldicarb (Temik) με δόση 11kg/ha και το oxamyl (vydate) με δόση 11kg/ha. To carbofuran με δόση 0.75-1 kg/ha μπορεί επίσης να μειώσει τους νηματώδεις.
