Παθογόνο αίτιο Pyrenophora graminea
με ατελή μορφή Helminthosporium gramineum
Περιγραφή:
Το μυκήλιο του παθογόνου έχει χρώμα υαλώδες ή απαλό κίτρινο. Οι κονιδιοφόροι δημιουργούνται σε γκρουπ των 2-6 συνήθως και έχουν μήκος 120µm και πλάτος 10-12 µm. Τα κονίδια είναι ίσια ή ελαφρώς καμπυλωτά κυλινδρικά με αμβλεία άκρα. Τα κονίδια έχουν 1-7 χωρίσματα χωρίς συμπίεση στο σχήμα του κονιδίου και έχουν μήκος 80-100 µm και πλάτος 12-20 µm.
Ξενιστές:
Κριθάρι ( όλα τα καλλιεργούμενα και άγρια είδη του Hordeum genera).
Διάδοση και σημασία:
Η ραβδωτή κηλίδωση μπορεί να προκαλέσει σημαντικές απώλειες στο κριθάρι ενώ δε προκαλεί ζημιές στα άλλα δημητριακά. Η μύκητας είναι πολύ επικίνδυνος στο εαρινό κριθάρι. Η απώλεια στη παραγωγή είναι ανάλογη με το ποσοστό των μολυσμένων φυτών. Α 1% προσβολή προκαλεί 0.7% απώλεια παραγωγής. Μικρή αντιστάθμιση των απωλειών μπορεί να επέλθει από τα γειτονικά υγιή φυτά. Η συνηθισμένη απώλεια παραγωγής είναι της τάξης 1-55, αλλά έχουν αναφερθεί και σποραδικές περιπτώσεις με 70% απώλεια παραγωγής. Αυτή η απώλεια οφείλονταν σε υψηλή πρωτογενής μόλυνση του σπόρου σε συνδυασμό με καλές κλιματικές συνθήκες.
Συμπτώματα:
Οι έντονες κίτρινες επιμήκης λωρίδες που περιβάλλονται από τα νεύρα του φύλλου ξεκινούν από τη βάση και φτάνουν ως τη κορυφή του φύλλου. Οι κηλίδες γίνονται τελικά καφετί και τα προσβεβλημένα φύλλα σχίζονται και παίρνουν μία χαρακτηριστική κουρελιασμένη όψη. Τα προσβεβλημένα φύλλα σχίζονται κατά μήκος των κηλίδων και η κεφαλή δεν φουσκώνει. Οι κηλίδες είναι ορατές στα μολυσμένα φυτά από το στάδιο του φυταρίου μέχρι το στάδιο εμφάνισης του στάχυ. Στο στάδιο εμφάνισης του στάχυ τα μολυσμένα φυτά μπορεί να πεθάνουν. Τα μολυσμένα φυτά είναι πιο κοντά οι στάχυς παρουσιάζουν συστροφή, παραμορφώσεις ή μπορεί και να μην εμφανιστούν καθόλου. Η τυχαία διασπορά των μολυσμένων φυτών μέσα στον αγρό αποτελεί απόδειξη ότι ο σπόρος ήταν μολυσμένος. Οι σπόροι από τα μολυσμένα φυτά (στη περίπτωση που η κεφαλή εμφανιστεί) έχουν πιο σκούρο καφέ χρώμα και είναι πιο κοντοί. Σε αυτό το στάδιο τα σπόρια του μύκητα μολύνουν υγιείς στάχυς καθώς έρχονται σε επαφή με το εσωτερικό η το εξωτερικό μέρος του περιβλήματος του σπόρου. Μετά το στάδιο της έκπτυξης του στάχυ τα μολυσμένα φυτά δεν μπορούν λόγω ύψους να διακριθούν μέσα στη καλλιέργεια.
Βιολογικός κύκλος:
Ο μύκητας μεταδίδεται με το σπόρο και διαχειμάζει πάνω ή μέσα στο σπόρο. Αναπτύσσεται στο εσωτερικό μέρος των φυτών. Τα σπόρια του μύκητα δημιουργούνται στα προσβεβλημένα φύλλα του φυτού και εξαπλώνονται με τον άνεμο στους γειτονικούς υγιείς στάχυς. Οι σπόροι μπορούν να προσβληθούν μόνο στο χωράφι και είναι πολύ ευαίσθητοι στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους. Ο σχηματισμός σπορίων του μύκητα στα μολυσμένα φύλλα ευνοείται από την υψηλή υγρασία. Η προσβολή των σποριόφυτων είναι μεγαλύτερη όταν η θερμοκρασία παραμένει κάτω από τους 15οC. Η τέλεια μορφή του μύκητα δεν είναι σημαντική για της επιδημίες
Καταπολέμηση:
Για να αποφύγουμε την εξάπλωση της ασθένειας τα παρακάτω μέτρα είναι απαραίτητα: η σπορά του χειμερινού κριθαριού να γίνει πιο νωρίς και του εαρινού πιο αργά από την κανονική περίοδο σποράς, καλή αμειψισπορά, χρησιμοποίηση ανθεκτικών ποικιλιών όπου είναι δυνατόν, θάψιμο των υπολειμμάτων και καταστροφή των φυτών εθελοντών, ισορροπημένη αζωτούχος και φωσφορούχος λίπανση-αποφυγή των μεγάλων δόσεων αζώτου, χρησιμοποίηση απολυμασμένους σπόρου όπου αυτό είναι δυνατόν.
Το πιο σημαντικό μέτρο για την καταπολέμηση της ασθένειας είναι τα υγιή σποριόφυτα και η απολύμανση του σπόρου με τα παρακάτω μυκητοκτόνα: (mancozeb (Dithane DG, Dithane M 45), carboxim +thiram (Vitavax 200,Vitavax 2000), tebuconazole (Raxil) κλπ). Στα διαστηματικά μολυσμένα φυτά ( που προέρχονται από μολυσμένο σπόρο) οι ψεκασμοί φυλλώματος δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα. Τα μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούντα στους ψεκασμούς φυλλώματος για την καταπολέμηση της ραβδωτής κηλίδωσης, έχουν καλά αποτελέσματα και στο παθογόνο P.graminea επίσης.
